Socianonymous: zelfredzaamheid niet gegarandeerd

Socianonymous: zelfredzaamheid niet gegarandeerd

In oktober 2013 verscheen de handreiking slachtofferregistratiesystematiek (SIS). In de handreiking staat dat overheidsregistratie (en daarmee ook het informeren van verwanten) tijdens een crisis beperkt moet worden tot niet of verminderd zelfredzamen. In de definitie van SIS gaat het dan om gewonden of overledenen: mensen die hun verwanten niet zelf over hun lot kunnen informeren. Lichtgewonden en ongedeerde slachtoffers worden geacht zelf hun verwanten te informeren. Op zich een logische keuze: mensen zijn de laatste decennia veel mobieler geworden qua vervoer en vrijwel iedereen heeft een mobiele telefoon en kan dus contact opnemen met verwanten om binnen hun eigen sociale kader opgevangen te worden.

Maar registratie is niet alleen belangrijk voor de fase waarin de crisis aan de gang is. Ook voor de nafase is het belangrijk te weten wie er betrokken waren bij een crisis. Mensen die op het eerste gezicht zelfredzaam zijn, hoeven dat namelijk niet perse te zijn in de nafase van een crisis. Wat te denken van mensen die om sociale redenen sterk verminderd zelfredzaam zijn? Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan mensen zonder sociaal netwerk, niet zelden ouderen of mensen met (licht) verstandelijke beperkingen. Deze ‘socianonymous’ ( zelfstandig wonende mensen zonder sterke banden met de samenleving die leven in anonimiteit) kunnen zichzelf niet redden met behulp van hun eigen sociale kader. Mensen die denken dat het allemaal wel meevalt, wil ik graag wijzen op een recente publicatie van de GGD Amsterdam waaruit blijkt dat in die stad eens in de tien dagen een overleden persoon gevonden wordt die al twee weken of langer overleden is. Oudere alleenwonende mannen vormen een risicogroep, waarschuwt de GGD. Er zijn veel mensen die bij niemand hun verhaal kwijt kunnen. Deze mensen niet in beeld brengen, tijdens een incident, betekent dat je ze erna ook niet meer vindt. En dat is potentieel risicovol. Want mensen die kwetsbaar zijn, om wat voor reden dan ook, zullen door een ramp of crisis in ieder geval niet minder kwetsbaar worden.

Daarbij is het vast niet voor niets dat in de wet is vastgelegd dat de (lokale) overheid verantwoordelijk is voor de nazorg. In een samenleving waarin niet ieder individu een sociaal kader heeft, is het belangrijk om – namens diezelfde samenleving – oog te hebben voor het herstel van het individu. Al was het alleen maar door een paar keer te vragen hoe het gaat.

We moeten actief op zoek blijven gaan naar verminderd zelfredzamen die misschien niet zo in het oog springen. Doen we dat niet, denk ik dat dit wel eens een ‘ramp na een ramp’ kan betekenen voor de ‘socianonymous’. Ik hoop dat de gemeenten en veiligheidsregio’s die nu aan de slag gaan met het implementeren van SIS, ook oog hebben voor deze groep mensen. Ook zonder dat het zichtbaar is, kunnen mensen verminderd zelfredzaam zijn. De kunst is om deze mensen te herkennen en ze te helpen bij hun herstel op manieren die bij hen past.

Share