Een wijze les van de hobbyboer – over de menselijke maat

Wijze les over de menselijke maat

GRIP 3 was het geworden. Met een ROT en een beleidsteam, kortom: het hele crisisbeheersingscircus. Er was van alles over tafel gegaan. Noodverordeningen, persberichten, registratie van betrokkenen, het strafrechtelijk onderzoek, alles om de ontstane crisis het hoofd te bieden. We gingen van persbericht naar persconferentie. Het stonk in de kamer waar we zaten . Gek dat je je dat soort details herinnert. Een dag na het incident verschenen de eerste kritische geluiden in de krant. Belachelijk vonden we dat. Iedereen heeft toch kunnen zien dat we de benen uit ons lijf gelopen hebben? Wat nu te weinig informatie gegeven? Die hádden we op dat moment toch ook helemaal niet? En hoeveel schade kun je nu helemaal hebben van een brand als het niet eens jouw huis is dat in lichterlaaie stond?

Een gesprek met een betrokken buurtbewoner was in meerdere opzichten een eyeopener. Het was een man op leeftijd en een toegewijd hobbyboer. Verbouwde groente waar hij en zijn vrouw met veel kunst- en vliegwerk toch zeker een half jaar van konden eten. Nu kon dat niet meer, want de grond was mogelijk vervuild en van overheidswege was het advies gegeven om alles wat op het land stond, weg te gooien. Omdat ze moesten leven van een AOW-uitkering, had het advies om alle verbouwde groente weg te gooien, grote gevolgen voor het stel. Geld om elke dag verse groenten te kopen, hadden ze niet. Of het echt zo erg was dat ze ziek zouden worden van het eten van hun eigen groenten?

Ik realiseerde me dat we misschien iets te makkelijk hadden geoordeeld en besloten vanuit de ivoren toren in het gemeentehuis. Deze impact hadden wij zeker niet voorzien toen we de conclusie van de GGD-arts (‘ik kan niet met zekerheid stellen dat het geen kwaad kan’) gemakshalve vertaalden in ‘uit voorzorg alles weggooien’. Die dag leerde ik hoe verstrekkend besluiten kunnen zijn en dat het belangrijk is om daar over na te denken voordat dit soort besluiten genomen worden. Dat mensen soms heel andere behoeften en vragen kunnen hebben dan dat de inschatting van het beleidsteam en de adviseurs is.
Het verhaal van de man en zijn vrouw greep me aan. Omdat het zo triest is dat het leven van mensen door zoiets ogenschijnlijk simpels zo verstoord kon worden. Ik realiseerde me dat dit iets is, wat je niet kunt leren door studie en oefeningen. Soms draait het gewoon niet om de goede dingen weten, maar om de goede dingen doen. Door je op gezette momenten eens te verplaatsen in de mens die het allemaal ook maar overkomt, bijvoorbeeld.

Met de groenten van de hobbyboer en zijn vrouw is het overigens wel goed gekomen. Zoals zo vaak, bleek de soep niet zo heet gegeten te worden als ze werd opgediend. Gewoon goed wassen, adviseerde de materiedeskundige die ik raadpleegde voor een definitief advies. De man en zijn vrouw waren zo blij toen ik hen terugbelde met dit nieuws. Ik voelde me daar een beetje ongemakkelijk onder. Wat nu als die mensen nooit contact opgenomen hadden? Dan hadden zij misschien wel maandenlang geen groenten kunnen eten. Aan de andere kant… dan had ik me wellicht niet zo scherp gerealiseerd hoe belangrijk het is om te bedenken wat de gevolgen van besluiten op menselijk niveau zijn. Kun je daarmee dit soort zaken voorkomen? Vast niet altijd. Soms is het domweg : ‘shit happens’. De hobbyboer leerde mij dat je als overheid niet alles kunt oplossen, maar dat je een heel eind komt met een empathische grondhouding en door oog te houden voor de menselijke maat. Ook als dat betekent dat je moet toegeven dat je in het heetst van de strijd een beetje overtrokken gereageerd hebt.

Meer lezen over empathie en crisisbeheersing? Dan kan ik de blogs van Frank Hermans warm aanbevelen. Over ingrijpende gebeurtenissen vanuit het perspectief van de bestuurder heeft Wouter Jong van het Nederlands genootschap van burgemeesters een lezenswaardig boek geschreven dat hier te downloaden is.

Share